itv แพร่ภาพต่อ "ประชาชน" ชนะแล้ว?
คอลัมน์/ชุมชน
อาจจำเป็นต้องยอมรับก่อนว่า itv ไม่ได้วิเศษเลิศลอยไร้ที่ติขนาดที่หลายฝ่ายพยายามเชิดชูในช่วงที่ผ่านมา(รวมทั้งในนาทีนี้)
และอาจจำเป็นต้องยอมรับด้วยว่า บ่อยครั้งที่ itv ไม่ได้-และ/หรือ-ไม่สามารถเป็น "ทีวีเสรี" (ในความหมาย "ปลอดการครอบงำ") จริงๆ ดังอุดมการณ์ที่ประกาศเมื่อเริ่มก่อตั้ง และถูกใช้เป็นคำขวัญมาโดยตลอด
ที่สำคัญ ปัญหาความไม่ "เสรี" ของ itv ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในยุครัฐบาลทักษิณเท่านั้น แต่ในยุครัฐบาลทหารรอบนี้ ก็เห็นๆ กันอยู่ว่า ข่าว-รายงาน-วิเคราะห์ของ itv ก็แทบไม่มีอะไรแตกต่างจากสื่อกระแสหลักอื่นๆ รวมทั้งสถานีโทรทัศน์ช่องที่ได้ชื่อว่าเป็นของรัฐทั้งหลายเลย คือราวกับเห็นด้วยกระทั่งยืนอยู่ข้างการกระทำของคณะรัฐประหาร และไม่ใช่บางครั้ง แต่บ่อยครั้งจนเกินจะนับกันเล่นๆ
ที่พูดอย่างนี้ ไม่ใช่ไม่เห็นใจคนทำงาน itv ที่อาจจะต้องตกงานหาก itv ถูก "ถอดปลั๊ก" นะครับ ใครที่เคยถูกปลด-ยกเลิกงานกะทันหัน ด้วยเหตุผลที่ไม่เข้าท่า ไม่เกี่ยวกับเนื้องานที่ทำ ในขณะที่ภาระทางเศรษฐกิจไม่ได้ถูกยกเลิกไปด้วยนั้นย่อมซาบซึ้งใจดี (และในกรณีนี้ ซึ่งรัฐเห็นปัญหาอยู่ตำตา และมีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรง ในความเห็นของผม-รัฐย่อมไม่สามารถปฏิเสธความรับผิดชอบ)
และไม่ใช่ผมเห็นว่า itv ไม่มีคุณงามความดีหรือคุณค่าใดๆ ให้จดจำด้วยนะครับ ได้โปรดอย่าเข้าใจผิด และคุณงามความดีประการหนึ่งของ itv ที่ผมรู้สึกได้ตลอดหลายปีที่ผ่านมาก็คือ การถือกำเนิดของ itv ภายใต้อุดมการณ์ "ทีวีเสรี" เป็นส่วนสำคัญที่ทำให้คนไทยจำนวนมากเริ่มหันมาตั้งความหวัง-เรียกร้องให้สื่อมวลชนในประเทศนี้เป็นอิสระจากการครอบงำของรัฐ จนกลายเป็น "กระแส" ในปัจจุบัน(ซึ่งก่อนหน้า หากจะมีบ้างก็เป็นการพูดกันเพียงในวงแคบๆ เท่านั้น) ซึ่งผมเห็นว่าสิ่งนี้มีคุณค่ามากครับ และเป็นคุณูปการที่ตรึงติดอยู่กับ itv ตลอดมา ไม่ว่าหลายปีที่ผ่านมาจะเกิดการเปลี่ยนแปลงอะไรไปบ้าง
แต่ถึงอย่างไรผมก็เห็นว่า เราจำเป็นยอมรับข้อเท็จจริงที่ยกมาข้างต้น เพราะหากจะสู้ให้ถึงที่สุดก็ไม่ควรมัวเสียเวลามาสร้างภาพจนเกินจริง ซึ่งรังแต่จะทำให้ถูกโต้แย้งเอาง่ายๆ และเอาเข้าจริง itv จะนำเสนอข่าว "ดี" หรือ "ไม่ดี" เคยช่วยชาวบ้านหรือไม่ ก็ไม่ใช่ประเด็นหลักที่ควรนำมาถกเถียงต่อรองในกรณีนี้ด้วยซ้ำ(แถมไปๆ มาๆ อาจทำให้เราหลงประเด็นเสียเองว่า สื่อที่มี "เสรี" ได้ต้องเป็นสื่อที่ "ดี" ในสายตาเราเท่านั้น) ทั้งนี้:-
ก. แม้ไม่มีทางที่จะมีสื่อช่องไหน-ฉบับไหน-คลื่นไหนสามารถนำเสนอข่าวได้ถูกใจเราได้ทุกเรื่อง ทุกครั้งไป
ข. และไม่มีสื่อช่องไหน-ฉบับไหน-คลื่นไหนหมดจดงดงามปราศจากอคติ ไม่เฉพาะในประเทศไทย แต่รวมถึงสื่อทุกสำนักทั้งโลกนี้ ที่ใช้มนุษย์รายงาน-วิเคราะห์ข่าวและสถานการณ์
ค. แต่ สิ่งที่รัฐบาลทหารชุดล่าสุดของไทยกำลังทำอยู่ก็คือ การพยายามให้สื่อทั้งหมดนำเสนอข่าวในแนวทางที่ผู้กุมอำนาจรัฐพอใจ-ถูกใจเท่านั้น ซึ่งนี่เป็น"นโยบายซ่อนเร้น" ที่ทุกรัฐบาลได้พยายามมาทุกยุคสมัย รวมทั้งรัฐบาลทักษิณ
ที่สำคัญคือ "อำนาจ" ของความเป็นรัฐบาลทำให้ความเป็นไปได้ของ "นโยบายซ่อนเร้น" ดังกล่าวแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับข้อ ก. และเป็นอันตรายอย่างยิ่งต่อประชาชนผู้รับข่าว
ยิ่งการเข้าร่วมต่อสู้เคียงข้าง itv ของ "ประชาชน" ทั้งในฐานะผู้เสียภาษีเลี้ยงรัฐและในฐานะผู้รับข่าว
น่าชื่นชมเพียงใด เป้าหมาย - ข้อเรียกร้องก็ยิ่งไม่ควรจะหยุดอยู่แค่ให้ itv มีโอกาสได้ "แพร่ภาพ" ต่อไป หรือการลุ้นให้รัฐ "อุ้ม" itv ด้วยการ "ฮุบ" ไปดัดแปลงเป็น Titv
พูดง่ายๆ นะครับ สิ่งที่สามารถเรียกว่า "ชัยชนะ" ของ "ประชาชน" ในกรณีนี้
ไม่ควรเป็นการได้ "ทีวีของรัฐ" เพิ่มขึ้นมาอีกช่องหนึ่ง
และถ้าหากเป้าหมาย ข้อเรียกร้องมีอยู่แค่นั้นจริงๆ การยกเอา "เสรีภาพสื่อ" (รวมทั้งคุณงามความดีของ itv ในฐานะ "สื่อเสรี") ก็ไม่มีความจำเป็นใดๆ ในการเรียกร้องต่อสู้ครั้งนี้เลย
ในฐานะคนรับสื่อธรรมดาๆ คนหนึ่ง และในฐานะคนที่เคยผ่านงานด้านสื่อสารมวลชนมาบ้าง ผมอยากเห็นความแตกต่างหลากหลายทั้งแนวคิดและวิธีการนำเสนอข่าวของสื่อมวลชน - ไม่ใช่แค่จำนวนช่องอย่างที่เป็นอยู่ และย้ำว่า-ไม่เพียงแต่สื่อที่ "ดี" ในสายตาเราเท่านั้น สื่อที่ไม่ "ดี" ไม่วิเศษ ไม่ถูกใจ พูดไม่เข้าหู ฯลฯ ก็ควรมีสิทธ์ที่จะอยู่ร่วมในสังคมนี้ด้วยเช่นกัน (โดยมีประชาชน-ผู้รับข่าวสารเป็นผู้ "ตรวจสอบ" อย่างจริงจัง เพื่อให้เสรีภาพนั้นตั้งอยู่บนความรับผิดชอบ ไม่ใช่บนเส้นอัน "สร้างสรรค์" ที่รัฐขีดเส้นให้เดินอย่างที่เป็นมาและเป็นอยู่)
itv ควรได้มีโอกาสเป็นสื่อ "เสรี" ปลอดจากการครอบงำของรัฐในทางปฏิบัติ
เช่นเดียวกับที่ "สื่อ" ทั้งมวลก็ควรจะมีโอกาสได้ "เสรี" ด้วยเช่นกัน
ซึ่งจะเป็นไปได้ก็ต่อเมื่อ "สื่อ" เองมีความอยากที่จะ "เสรี" ด้วย ต้องเคารพวิชาชีพของตนมากกว่าผลประโยชน์และอำนาจรัฐ
ผมอยากให้สังคมไทยรวมทั้งพนักงาน itv ช่วยกันเรียกร้องสิ่งนี้
ช่วยกันปกป้องศักดิ์ศรีของ itv - ของสื่อมวลชน
ควบคู่ไปกับปกป้องสวัสดิภาพทางเศรษฐกิจของพนักงาน itv
สำหรับปัญหาข้อกฎหมาย, แม้ความรู้ระดับผมไม่เพียงพอที่จะชี้ชัดได้ว่าสัญญา-ค่าปรับสามารถยืดหยุ่นได้มากน้อยเพียงใด มีทางออกอื่นอีกกี่ทาง แต่เห็นซื่อบื้อๆ อย่างนี้ ผมก็ไม่คิดว่าในประเทศที่อ้างตัวว่าปกครองด้วยระบอบประชาธิปไตย เมื่อเกิดปัญหาที่มีความสาธารณะสูงเช่นนี้ควรจะมีทางออกเดียว(คือ "ฆ่า" กับ "ฮุบ" ซึ่งเอาเข้าจริงสิ่งที่ตามมาก็แทบไม่ต่างกัน) เหมือนกับน้ำท่วมก็ต้องสร้างเขื่อน รัฐบาลเลวก็ต้องรัฐประหาร-ฉีกรัฐธรรมนูญ ฯลฯ
สุดท้าย, ผมนึกไม่ออกจริงๆ ครับว่า รัฐบาลที่มาจากการรัฐประหารเอาความชอบธรรมอะไรมาจัดการเรื่องนี้ ?
และรัฐบาลที่มาจากการฉีก "รัฐธรรมนูญ" ยังมีสิทธิ์อะไรในการอ้าง "กฎหมาย" ?